
Seri muhakeme usulü, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenen ve belirli suçlarda uygulanan hızlı bir muhakeme yöntemidir. İşbu makalemizde seri muhakeme usulünü, seri muhakemenin uygulanış şeklini ve uygulandığı suçları, ve seri muhakeme müessesesine ilişkin önemli hususları inceleyeceğiz.
İçindekiler
- Seri Muhakeme Usulü Nedir?
- Seri Muhakeme Usulünün Şartları Nelerdir?
- Seri Muhakeme Usulünün Uygulanmamasının Ön Koşulu Olan Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı Nedir?
- Seri Muhakeme Usulünün uygulanmasının Mümkün Olmadığı Durumlar Nelerdir?
- Seri Muhakeme Usulünün Uygulanma Şekli
- Seri Muhakeme Usulünde Verilen Mahkeme Kararına Karşı Bir Kanun Yoluna Gidilebilir Mi?
- Seri Muhakeme Usulüne İlişkin Yargıtay Kararları
- Kaynakça
- Sıkça Sorulan Sorular
- Son Yazılar
Seri Muhakeme Usulü Nedir?
Seri muhakeme usulü, Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun [1] 250. Maddesinde düzenlenen bir alternatif çözüm yoludur. İlgili maddeye göre;
“(1) Soruşturma evresi sonunda aşağıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri muhakeme usulü uygulanır:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Hakkı olmayan yere tecavüz (madde 154, ikinci ve üçüncü fıkra),
2. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (madde 170),
3. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (madde 179, ikinci ve üçüncü fıkra),
4. Gürültüye neden olma (madde 183),
5. Parada sahtecilik (madde 197, ikinci ve üçüncü fıkra),
6. Mühür bozma (madde 203),
7. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (madde 206),
8. Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (madde 228, birinci fıkra),
9. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (madde 268), suçları.
b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 15 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen suçlar.
c) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 93 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen suç.
d) 13/12/1968 tarihli ve 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen suç.
e) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde belirtilen suç.
(2) Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri, şüpheliyi, seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir.
(3) Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulünün uygulanması şüpheliye teklif edilir ve şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesi hâlinde bu usul uygulanır.
(4) Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit edeceği temel cezadan ve koşulları bulunduğu takdirde zincirleme suça ilişkin hükümler uygulandıktan sonra belirlenen cezadan yarı oranında indirim uygulamak suretiyle yaptırımı belirler.
(5) Dördüncü fıkra uyarınca sonuç olarak belirlenen hapis cezası Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde Türk Ceza Kanununun 50nci maddesine göre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya 51 inci maddesine göre ertelenebilir.
(6) Bu maddeye göre belirlenen yaptırımlar hakkında, Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde 231 inci madde kıyasen uygulanabilir.
(7) Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(8) Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep eder. Talep yazısında;
a) Şüphelinin kimliği ve müdafii,
b) Mağdur veya suçtan zarar görenlerin kimliği ile varsa vekili veya kanuni temsilcisi,
c) İsnat olunan suç ve ilgili kanun maddeleri,
d) İsnat olunan suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi,
e) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise, gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri,
f) İsnat olunan suçu oluşturan olayların özeti,
g) Üçüncü fıkrada belirtilen şartların gerçekleştiği,
h) Belirlenen yaptırım ile beşinci ve altıncı fıkra uygulanmış ise bunlara ilişkin hususlar ve güvenlik tedbirleri,
gösterilir. (Ek cümle:8/7/2021-7331/22 md.) Bu fıkraya aykırı olarak düzenlendiği, belirlenen yaptırımda maddi hata yapıldığı, yaptırım hakkında 231 inci veya Türk Ceza Kanununun 50 nci ve 51 inci maddelerinin uygulanmasında objektif koşulların gerçekleşmediği ya da teklif edilen cezanın mahiyetine uygun bir güvenlik tedbiri belirtilmediği anlaşılan talep yazısı, eksikliklerin tamamlanması amacıyla mahkemece Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir. Cumhuriyet savcısı tarafından eksiklikler tamamlandıktan ve hatalı noktalar düzeltildikten sonra talep yazısı yeniden düzenlenerek mahkemeye gönderilir.
(9) Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinledikten sonra üçüncü fıkradaki şartların gerçekleştiği, eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu ve dosyadaki mevcut delillere göre mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği kanaatine varırsa talep yazısında belirtilen yaptırımdan daha ağır olmamak üzere dört ila yedinci fıkra hükümleri doğrultusunda hüküm kurar; aksi takdirde talebi reddeder ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılır.
(10) Seri muhakeme usulünün herhangi bir sebeple tamamlanamaması veya soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi hâllerinde, şüphelinin seri muhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasına dair diğer belgeler, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil olarak kullanılamaz.
(11) Suçun iştirak hâlinde işlenmesi durumunda şüphelilerden birinin bu usulün uygulanmasını kabul etmemesi hâlinde seri muhakeme usulü uygulanmaz. (Ek cümle: 8/7/2021-7331/22 md.) Seri muhakeme usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.
(12) Seri muhakeme usulü, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı ile sağır ve dilsizlik hâllerinde uygulanmaz.
(13) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması hâlinde, seri muhakeme usulü uygulanmaz.
(14) (Değişik:8/7/2021-7331/22 md.) Dokuzuncu fıkra kapsamında mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii, itirazı üçüncü ve dokuzuncu fıkralardaki şartlar yönünden inceler.
(15) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
Seri muhakeme usulü esasen katalog suçlardan dolayı başlatılan bir soruşturma sırasında şüpheliye Cumhuriyet savcısının müdafi huzurunda teklif yapması, teklifin kabul edilmesi halinde mahkemeye, cezada indirim yapması amacıyla yazılı talepte bulunulması durumunda bu yönde hüküm kurulmasını sağlayan bir müessesedir [2]. Seri muhakeme usulünde klasik bir ceza muhakemesinde olduğu gibi savcının iddianame düzenlemesi söz konusu olmayacaktır. Esasen bu müessesede savcı şüpheli ile anlaşır, hakim de anlaşmayı onaylar [3] .
Seri Muhakeme Usulünün Şartları Nelerdir?
Seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için gerekli olan şartlar şunlardır:
- Derdest bir soruşturmanın var olması gerekmektedir.
- Soruşturma sonucunda yeterli bir şüphenin var olması gerekmektedir.
- Kanunda yer alan katalog suçlardan birinin işlenmiş olması gerekmektedir.
- Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmemiş olması gerekmektedir.
- Şüphelinin seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirilmiş olması gerekmektedir.
- Şüpheli tarafından Cumhuriyet savcısının teklifinin kabul edilmesi gerekmektedir.
- Teklif sırasında şüphelinin yanında müdafi bulunması gerekmektedir.
İşbu şartlar gerçekleştiği takdirde seri muhakeme usulü uygulama alanı bulacaktır. Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2022/239 E., 2023/122 K. Sayılı kararında [4] aynen şu cümlelere yer vermiştir:
“Seri muhakeme usulü, CMK’nın 250. maddesinde tahdidi olarak sayılan suçlarla sınırlı olmak üzere belirli şartlarda uygulanabilecek istisnai bir muhakeme yoludur. Bahse konu suçlarla ilgili yürütülen soruşturma evresinin sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmemesi ve anılan maddede yer alan şartların gerçekleştiğinin anlaşılması hâlinde Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri seri muhakeme usulü hakkında şüpheliyi bilgilendirecek, bu usulün uygulanması için Cumhuriyet savcısı tarafından yapılan teklifin müdafi huzurunda şüpheli tarafından kabul edilmesi hâlinde ise bu usul uygulanacaktır. Dolayısıyla seri muhakeme usulü, belirli uyuşmazlıklarda uygulama girişiminde bulunulması zorunlu olan ve bu nedenle aynı zamanda muhakeme şartı oluşturan, özel bir ceza muhakemesi türüdür (Hakan Karakehya-Asuman İnce Tunçer, Seri Muhakeme Usulünün Adil Yargılanma Hakkı ve Diğer Bazı Anayasal İlkeler Açısından Değerlendirilmesi, Hakemli Makale.).”
Seri Muhakeme Usulünün Uygulanmamasının Ön Koşulu Olan Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı Nedir?
Seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmemesi gerekmektedir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı, Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun 171/2. Maddesinde:,
“… Cumhuriyet savcısı, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen, kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile ertelenmesine karar verebilir…”
Demektedir. Dolayısıyla Cumhuriyet savcısı şu şartların varlığı halinde kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verebilecektir:
“a) Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm olmamış bulunması,
b) Yapılan soruşturmanın, kamu davası açılmasının ertelenmesi halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi,
c) Kamu davası açılmasının ertelenmesinin, şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması,
d) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve Cumhuriyet savcısı tarafından tespit edilen zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.”
Ayrıca kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin bir diğer koşul da işlenen suçun uzlaştırma ve önödeme kapsamında bulunmaması gerekmektedir. Ancak bu şartlar gerçekleştiği takdirde Cumhuriyet savcısı kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verebilecektir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildiği takdirde seri muhakeme usulü uygulanmayacaktır.
Seri Muhakeme Usulünün uygulanmasının Mümkün Olmadığı Durumlar Nelerdir?
Seri muhakeme usulü, Türk ceza hukukunda hızlı kararlar alabilmek adına getirilmiş bir müessesedir. Ancak bu müessesenin uygulanamayacağı birtakım durumlar vardır. Bu durumlar:
Şüphelinin Seri Muhakemeyi Kabul Etmemesi
Şüphelinin seri muhakeme usulünü kabul etmemesi durumunda bu usul uygulanmayacaktır. Zira bu müessesenin uygulanabilmesi için, şüphelinin müdafi huzurunda kabul etmesi gerekmektedir. Şüpheli bu usulü müdafi huzurunda kabul ettiği takdirde geçerlidir. Ancak kanunun lafzından şüphelinin bu usulü müdafi olmadan reddedebileceği anlaşılmaktadır [5] .
Şüpheliye Ulaşılamaması
Şüpheliye ulaşılamaması durumunda seri muhakeme usulü tatbik edilemeyecektir. Nitekim Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250/13 maddesi: “Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması hâlinde, seri muhakeme usulü uygulanmaz.” Hükmünü içermektedir.
İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Faillerden Birinin Seri Muhakemeyi Kabul Etmemesi
İştirak halinde işlenen suçlarda faillerden birinin seri muhakeme usulünü kabul etmemesi durumunda bu yola gidilemeyecektir. Bir şahsın işleyebileceği bir suçu birden çok şahsın işlemesi halinde iştirak söz konusu olmaktadır [6] . Bu durumda şüphelilerden biri seri muhakeme usulünü kabul etmediğini beyan ettiği takdirde yalnızca kendisi için değil, bütün şüpheliler için seri muhakeme usulü uygulanmayacaktır.
Sağır ve Dilsizlik, Akıl Hastalığı, Yaş Küçüklüğü Durumları
Sağır ve dilsizlik, akıl hastalığı, yaş küçüklüğü gibi hallerde seri muhakeme usulü uygulanamayacaktır. Bu durumun temel kaynağı, bu hallerin kusurluluğu etkileyen haller olmalarıdır. Bu haller kusurluluğu etkilemektedir. Oysa seri muhakeme usulünde esas olan şüphelinin iradi bir biçimde bu usulü kabul etmesidir. İşbu sebeple saydığımız durumlarda seri muhakeme uygulanmayacaktır.
Uzlaştırma Ve Önödemeye Tabi Suçlar
- Uzlaştırma ve önödemeye tabi suçlarda seri muhakeme yapılmayacaktır. Nitekim bu husus Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. Maddesinde belirtilmektedir. Uzlaştırmaya tabi suçlar şunlardır (CMK m. 253) :
“a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar
b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;
- Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),
- Taksirle yaralama (madde 89),
- (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Tehdit (madde 106, birinci fıkra),
- Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
- (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),
- (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Hırsızlık (madde 141),
- (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) Güveni kötüye kullanma (madde 155),
- (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Dolandırıcılık (madde 157),
- (Ek:17/10/2019-7188/26 md.) Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165),
- Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
- Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239), suçları.c) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veyaözel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üstsınırı üç yıl geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar
c) (Ek: 24/11/2016-6763/34 md.) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar”
İşbu suçlar uzlaştırmaya tabi olup bu suçlarda seri muhakeme uygulanamayacaktır. Bunun dışında önödemeye tabi suçlarda da seri muhakeme yapılamaz. Önödemeye tabi olan suçlar şunlardır:
Bu suçların belirlenebilmesi için birtakım kurallar mevcuttur. Bu kurallar Türk Ceza Kanunu‘nun [7] 75. Maddesinde düzenlenmektedir :
Bunun dışında aşağıda yer alan suçlar da önödemeye tabi olacaktır (TCK m. 75/6):
- Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası),
- Hakaret (125 inci maddenin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası),
- Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde 171),
- Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin birinci fıkrası),
- Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü maddenin birinci fıkrası),
- Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları), suçları,
- 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç,
- 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç,
- 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan suç
Ön ödemeye tabi suçlar olup bu suçlarda seri muhakeme yapılamaz.
Seri Muhakeme Usulünün Uygulanma Şekli
Seri muhakemenin uygulanabilmesi için öncelikle savcılık safhasının başlaması gerekmektedir. Bu durumda şüpheli, Cumhuriyet savcısı tarafından davet edilecektir. Bu davet; telefon, faks, e-posta gibi farklı yollardan yapılabilir. Şüpheli davete rağmen bir sebep göstermeksizin gelmediği takdirde soruşturma genel hükümlere göre tamamlanacaktır. Ardından savcılık, şüpheliye bir bilgilendirme yapar. Ardından şüpheli, müdafi huzurunda seri muhakeme usulünü kabul ettiğini beyan ederse süreç başlatılır. Şüphelinin teklifi kabul etmesi halinde, Cumhuriyet savcısı seri muhakeme usulüne göre belirlenen ceza miktarını esas alarak mahkemeden hüküm verilmesini talep eder. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Ceza yarı oranında indirilir. Ancak bu husus kuraldır. İstisnai olarak mahkemece, savcılığın sunduğu talepnameden daha hafif bir cezaya karar verilebilir, ancak daha ağır bir cezaya karar verilemez.
Seri Muhakeme Usulünde Verilen Mahkeme Kararına Karşı Bir Kanun Yoluna Gidilebilir Mi?
Seri muhakeme usulünce verilmiş olan mahkeme kararına karşı itiraz kanun yoluna başvurulabilir. Nitekim Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun 250/14. Maddesi gereğince;
“Dokuzuncu fıkra kapsamında mahkemece kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii, itirazı üçüncü ve dokuzuncu fıkralardaki şartlar yönünden inceler.”
Seri Muhakeme Usulüne İlişkin Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2023/3386 E., 2023/2406 K. T. 04.07.2023 :
“…Bir usul hukuku kurumu olduğunda şüphe bulunmayan seri yargılama usulünün, kovuşturma evresine geçilmiş veya hükme bağlanmış davalarda uygulanamayacağı belirtilmiştir. Böylece usuli bakımından farklı safhalardaki (kovuşturma evresindeki) davaların seri usul uygulanması amacıyla tekrar soruşturma evresine aktarılması önlenmek istenmiştir. 5271 sayılı Kanunun 250 nci maddesinde düzenlenen seri yargılama usulü uygulandığında iddianame düzenlenmemekte, bir kovuşturma yürütülmemektedir. Cumhuriyet Savcısı mahkemeden bu usulün uygulanmasını yazı ile talep etmekte, mahkeme uygun görmediği takdirde talebi reddedip genel hükümlere göre işlem yapılmak üzere dosyayı Cumhuriyet Savcısına iade etmektedir. Görüldüğü üzere seri muhakeme usulü tümüyle soruşturma evresine özgü, basitleştirilmiş, istisnai ve özel bir usul hukuku düzenlemesidir…”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2023/5211 E., 2024/1188 K. T. 13.03.2024:
“…Seri yargılama usulü ile basit yargılama usulünün iki farklı müessese olduğu, seri yargılama usulünün soruşturma aşamasında, basit yargılama usulünün ise kovuşturma aşamasında uygulanabileceği, seri yargılama usulünün uygulanmasının zorunluluk arz ettiği ancak, basit yargılama usulünün uygulanmasının mahkemenin takdirinde olduğu, ayrıca 01/01/2020 tarihi itibarıyla soruşturma aşamasında olan veya soruşturmasına yeni başlanılan suçun seri muhakeme usulüne tabi olduğunun tespit edilmesi halinde evveliyetle Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından anılan usulün uygulanması gerektiği, seri yargılama usulü uygulanan ve bu uygulamanın savcılık aşamasında ve kovuşturma aşamasında itiraz edilmeksizin şüpheli tarafından kabul edildiği dosyalarda ise aynı zamanda basit yargılama usulünün uygulanarak karar verilemeyeceği…”
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2023/688 E., 2024/2191 K. T. 06.03.2024:
“5271 sayılı Kanun’un 250 nci maddesinde düzenlenen seri muhakeme usulüne ilişkin düzenlemenin madde gerekçesinde;
“Belirli bir önem derecesinin altındaki suçlarda muhakeme sürecinin formalitelerden arındırılmasını ve kısaltılmasını, işlenen suçlara kısa süre içinde etkili ve orantılı bir karşılık verilerek bozulan kamu düzeninin yeniden sağlanmasını amaçlamaktadır… Suç şüphesi altında bulunan kişiler, soruşturma sürecinde susma, herhangi bir açıklamada bulunmama hakkına sahip olduğu gibi sorumluluğu kabul hakkına da sahip bulunmaktadır. İkinci seçeneğin söz konusu olduğu her durumda, suçun niteliği ve cezasının ağırlığına veya geleneksel muhakeme yollarının kullanılmasında hukukî ve sosyal bir yarar bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, bütün ceza davalarının mahkemeye taşınmasının adil ve hakkaniyetli olmadığı açıktır. Ağır iş yükü altında bulunan ceza adalet sistemlerinin bu tür vahamet arz etmeyen basit suçlarda muhakeme sürecini basitleştirecek adımlar atması Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin tavsiye kararlarına da konu olmuştur… Seri muhakeme usulü, şüphelinin daha az bir yaptırım beklentisiyle bu usulün uygulanmasını kabul etmesi üzerine başlamaktadır. Bu usul, bir tarafta şüpheli diğer tarafta savcılık ile hüküm ve denetim makamı olarak mahkemenin bulunduğu bir süreci ifade etmektedir… Seri muhakeme usulünde uygulanacak yaptırım Cumhuriyet savcısı tarafından belirlenecektir… Seri muhakeme usulünün uygulanması Cumhuriyet savcısı tarafından görevli mahkemeden talep edilecektir.” şeklindeki açıklamalar ile düzenlemenin amacı ifade edilmiştir.”
Diğer makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.
Kaynakça
[1] Ceza Muhakemesi Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 06.02.2025.
[2] ERDEM, M. Ruhan / ŞENTÜRK, Candide, “Ceza Muhakemesi Hukukunda Yeni Bir Kurum Olarak Seri Muhakeme Yöntemi”, CHD – Y. 14, S. 41, ss. 573-601, Aralık 2019.
[3] BARUTÇU, Ali. Ceza Muhakemesi Hukukunda Seri Muhakeme Usulü. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
[4] Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2022/239 E., 2023/122 K. Sayılı Kararı, Dejure AI , Erişim Adresi: www.dejure.ai , Erişim Tarihi: 07.02.2025.
[5] SOYLU ÜNVER, Gülsüm/ KARAMAN ENGÜR, Seçil Nergiz, Seri Muhakeme Usulü, Adalet Yayınevi, Ankara 2020.
[6] AKBULUT, Berrin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Yayınevi, Ankara 2019.
[7] Türk Ceza Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 08.02.2025.
Sıkça Sorulan Sorular
Seri muhakeme usulünün amacı, ceza yargılamasında hız, etkinlik ve verimlilik sağlamaktır. Dolayısıyla bu usulün uygulanması sonucunda basit ve hafif suçlar için yargılama süresi kısaltılır. Bunun dışında mahkemelerin iş yükü azaltılır ve şüpheli için ceza indirimi imkanı tanınarak sürecin daha az zahmetli olması sağlanır. Özetle, seri muhakeme usulü, ceza yargılamasının gereksiz yere uzamasını önleyen ve hem yargıya hem de taraflara kolaylık sağlayan bir alternatif muhakeme yöntemidir.
Seri muhakeme usulünün uygulanabileceği suçlar TCK 250. Maddede düzenlenmektedir. Bu maddeye göre; hakkı olmayan yere tecavüz, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, trafik güvenliğini tehlikeye sokma , gürültüye neden olma , parada sahtecilik , mühür bozma , resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan , kumar oynanması için yer ve imkan sağlama , başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması,10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 15 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen suçlar, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 93 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen suç, 13/12/1968 tarihli ve 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet veMakinaları Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen suç, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde belirtilen suçlarda seri muhakeme usulü uygulanır.
Son Yazılar
- Gözaltı Nedir? Gözaltı Süresi, Haklar, İfade Süreci ve Avukat Desteği (2026 Güncel Rehber)
- Kaçakçılık Suçunda CIF Kıymeti ve Gümrüklenmiş Değer (2026)
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? (2026)
- Şikayete Tabi Suçlar Nelerdir? | 2026 Güncel Liste ve Rehber
- Velayetin Değiştirilmesi Davası: Şartları ve Süreci
