Trafik kazası tazminat davası; trafik kazasında yaralanan kişi ve kişilerin bedeni zararlarını gidermek amacıyla açtıkları bir davadır. İşbu makalemizde bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasını, yaralamalı trafik kazası sonucunda istenebilecek tazminat türlerini ve bu tazminatları kimlerin isteyebileceğini inceleyeceğiz. Bunun yanında trafik kazası sebebiyle tazminat davasında görevli ve yetkili mahkeme, davacı ve davalı gibi hususları da inceleyeceğiz.
Trafik Kazası Tazminat Davası Nedir?
Trafik kazası nedeniyle tazminat davası; yaşanan trafik kazası sonucunda bedensel zararlar ile malvarlığına ilişkin zararların giderilmesi amacıyla açılan bir tazminat davasıdır. Bu dava içerisinde bedensel zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasını, destekten yoksun kalma tazminatı davasını ve araç hasarı sebebiyle tazminat davasını içinde barındırır. Bu davaların temel dayanağı ise Türk Borçlar Kanunu‘nda [1] düzenlenmiş olan haksız fiil sorumluluğudur (m. 49).
Bedensel Zarar Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası Nedir?
Bu dava; bedensel zarara uğrayan kişilerin zararlarını gidermek amacıyla açtığı davadır. Bedensel zarar kavramı ise Türk Borçlar Kanunu’nun 54. Maddesinde şu şekilde açıklanmıştır:
“Bedensel zararlar özellikle şunlardır:
- Tedavi giderleri.
- Kazanç kaybı.
- Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.” Kanunun lafzına baktığımızda bedensel zararlar özellikle sayılmıştır, yani sınırlı sayıda değildir. Bu sayılanlardan başkaca zararlar da bedensel zarar kapsamına girebilir. Bahsedilen zararlar oluştuğu takdirde zarara uğrayan kişiler zararlarını tazmin etmek amacıyla dava açıp tazminat talep edebilecektir.
Çalışma Gücünün Azalmasından Ya Da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar Ne Anlama Gelmektedir?
Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları ikiye ayırırız:
- Geçici iş göremezlik tazminatı
- Kalıcı iş göremezlik tazminatı
Trafik Kazası Tazminatlarından Olan Geçici İş Göremezlik Tazminatı Ne Demektir?
Geçici iş göremezlik tazminatı, trafik kazası sebebiyle geçici olarak iş göremeyen kişilerin talep edebileceği tazminat türüdür. Kazaya uğrayan kişiler belirli bir süre çalışamaz ve işlerini göremezler. Bu durumda uğrayacakları kazanç kaybı geçici iş göremezlik tazminatı ile giderilecektir.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı Hesaplama
Geçici iş göremezlik tazminatı hesaplanırken kişilerin gelir durumu ön plana alınır. Örneğin aylık 35.000 TL kazancı olan bir kişi trafik kazası sonucunda 2 ay geçici olarak iş göremezse kendisine 70.000 TL geçici iş göremezlik tazminatına hak kazanacaktır.
Çalışmayan Kişiler Geçici İş Göremezlik Tazminatı Talep Edebilir Mi?
Emekliler, ev hanımları ya da yaşlılar gibi çalışmayan kişiler de geçici iş göremezlik tazminatını talep edebilecektir. Çalışmayan kişiler özelinde geçici iş göremezlik tazminatı asgari geçim indirimi yapılmadan, net asgari ücret üzerinden tazminat hesaplanır.
Çalışmadığı Sürede Maaş Alan Kişiler Geçici İş Göremezlik Tazminatı Talep Edebilir Mi?
Çalışmadığı sürede maaş almaya devam eden kişiler geçici iş göremezlik tazminatı talep edebilir. Ancak bu tazminat yalnızca maaşının dışında kalan yan gelirler varsa bunları kapsayacaktır. Bu gelirlere örnek olarak fazla çalışma ücretini verebiliriz.
Trafik Kazası Tazminatlarından Olan Geçici İş Göremezlik Tazminatında Süre Hesabı
Trafik kazası tazminatlarından olan geçici iş göremezlik tazminatında süre; iyileşmeye kadar hesaplanır. Yani kişinin tedavi olduğu süre değil, iyileştiği süre esastır. Zira kişi tedavi olmasına rağmen bir süre daha evde dinlenmesi gerekebilecektir. Bu durumda bilirkişi, geçici iş göremezlik tazminatını kişinin iyileşme süresi esas alarak hesaplar.
Trafik Kazası Tazminatlarından Olan Kalıcı (Sürekli) İş Göremezlik Tazminatı Nedir?
Kalıcı iş göremezlik tazminatı, ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardan bir diğeridir. Şayet kişi uğradığı trafik kazası sonucunda kalıcı bir zarara uğramışsa kalıcı iş göremezlik tazminatı isteyebilecektir. “Kalıcı iş göremezlik” kavramı şu anlamlara gelir:
Dolayısıyla sürekli iş göremezlik zararı, beden tamlığının ihlali sonucunda kişinin organını yitirmesi ya da zayıflaması ile çalışma gücünü sürekli bir biçimde kısmen ya da tamamen kaybetmesi demektir. [2]
Trafik Kazası Sebebiyle Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazası sebebiyle sürekli iş göremezlik tazminatı dava sırasında bilirkişi tarafından hesaplanır. Bilirkişi hesaplama yaparken şu hususlar büyük önem taşır:
Bütün bu hususlar Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği‘nde [3] düzenlemiştir.
Trafik Kazası Tazminatlarından Tedavi Giderleri
Trafik kazası tazminatlarından bir diğer kalem de tedavi giderleridir. Tedavi giderleri de bedensel zararlardan sayılmıştır. Tedavi giderlerinin içerisine şu hususlar girer:
Trafik Kazası Tazminatlarından Manevi Tazminat
Trafik kazası tazminatlarından manevi tazminat; kişinin yaşadığı trafik kazası sonucunda çektiği acı, ızdırap ve elemin bir nebze olsun dindirilmesi amacıyla düzenlenmiş bir tazminat türüdür. Türk Borçlar Kanunu’nun 56/1 maddesi; “Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.” Demektedir. Manevi tazminatın miktarını hakim takdir yetkisini kullanarak belirler.
Bedensel Zarar Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Davasına İlişkin Usul Kuralları
Bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davası birtakım usul kurallarına göre yürütülmektedir. Bu başlığımızda usul kurallarına değineceğiz.
Bedensel Zarar Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Davasında Davacı
Bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasında davacı yaralanan kişinin kendisidir. Trafik kazası tazminatı isteyecek kişi reşit değilse bu durumda davayı yaralananın velisi açar. Şayet yaralananın velisi yoksa bu durumda kendisine vasi atanır ve vasi mahkemeden izin almak suretiyle davayı açar.
Bedensel Zarar Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Davasında Davalı
Bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasında davalı ise iki kısımda incelenir. Şöyle ki;
Bedensel zarar sebebiyle maddi tazminat davasında davalı;
Bedensel zarar sebebiyle manevi tazminat davasında davalı;
Bedensel Zarar Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasında görevli mahkeme iki kısımda incelenir. Şöyle ki;
Bedensel zarar sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasında yetkili mahkemeler ise;
Yukarıdaki mahkemeler yetkilidir. Bu yetki kuralları Hukuk Muhakemeleri Kanunu [4] ile Karayolları Trafik Kanunu‘ndan [5] doğmaktadır. Tazminat hukuku ile ilgili diğer makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.
Kaynakça
[1] Türk Borçlar Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/, Erişim Tarihi: 25.11.2024.
[2] Akın, S. (2022). Türk borçlar hukuk kapsamında sürekli iş görmezlik zararı ve tazmini. Yayımlanmamış
Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
[3] Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/, Erişim Tarihi: 26.11.2024.
[4] Hukuk Muhakemeleri Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/, Erişim Tarihi: 26.11.2024.
[5] Karayolları Trafik Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/, Erişim Tarihi: 26.11.2024.