İcranın geri bırakılması, yani tehir-i icra hususu icra hukukumuzda önemli bir yere sahiptir. Bu makalemizde tehir-i icra kavramını inceleyeceğiz. Bunun yanında sürecin nasıl işlediğini, tehir-i icra şartları, tehir-i icra kararı nasıl alınır, mehil vesikası gibi hususları inceleyeceğiz.
Tehir- İcra Nedir?
Tehir-i icra, İcra ve İflas Kanunu‘nun [1] 36. Maddesinde bulunan bir icra hukuku müessesesidir. Bu müessesenin amacı, kesinleşmeden icraya koyulabilen ilamlarda, alacaklı icra takibine başladığında geri dönülemez sonuçları engellemektir. Zira burada borçlu istinaf veya temyiz yoluna başvurduğunda ilamın icrası durmaz. İşte bu durumda borçlu icrayı durdurmak amacıyla tehir-i icra yoluna başvurur. Tehir-i icra kararı aldırmak isteyen borçlu için kanunda bulunan teminat hallerine başvurmak zorundadır. Ancak o hallerde süreç işletilebilir.
Tehir-i İcra Sebepleri Nelerdir?
Tehir-i icra sebepleri üç tanedir. Bu sebepler:
Yukarıda bulunan sebepler icranın geri bırakılması sebepleridir.
1- Zamanaşımı
İlamlı icrada zamanaşımı, İcra ve İflas Kanunu‘nun 39/1 maddesinde mevcuttur. Bu maddeye göre; “İlama müstenit takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar.” Dolayısıyla ilamlı icrada icra takibi son işlem tarihinden itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu zamanaşımı, icranın geri bırakılması sebeplerinden birisidir. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu’nun 33/a-1 maddesi; “İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesi tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir.” Demektedir. Mahkeme, zamanaşımı sebebiyle icranın geri bırakılmasına karar verdikten sonra alacaklının gidebileceği bir yol daha vardır. Bu yol, İİK’nun 33/a-2 maddesinde düzenlenmiştir. Alacaklı , icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden sonra, zamanaşımının vakı olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde umumi mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder. Ve zamanaşımı her türlü delille ispatlanabilmektedir.
2- İtfa (Borcun sonlanması)
İtfa, icranın geri bırakılması sebeplerinden bir diğeridir. Bu kavram, borcun sona ermesi demektir. İtfa şunları içinde barındırır:
İtfanın İspatı
Borçlu; itfa itirazını belirli şekilde yapabilir. Bu inceleme iki alt başlıkta yapılmalıdır:
1- İcra Emri Tebliğ Edilmeden Yapılan İtfa İtirazı
2- İcra Emri Tebliğ Edildikten Sonra Yapılan İtfa İtirazı
1- Tebliğden Önce Yapılan İtfa İtirazının İspatı
Borçlu, icra emrini tebliğ almadan önce yaptığı itfa itirazının ispatını ancak şu yöntemlerle yapacaktır:
Borçlu yukarıdaki seçeneklerden birini kullanarak itfa itirazını ispat edebilecektir.
2- İcra Emri Tebliğ Edildikten Sonra Yapılan İtfa İtirazının İspatı
Borçlu, icra emri tebliğ edildikten sonra yaptığı itfa itirazını noterliğin re’sen yaptığı veya tasdiklediği belgelere veya icra zaptına istinat ettirerek ispatlayabilecektir. Dolayısıyla bu seçenek tebliğ öncesi itfa itirazına göre daha katı bir usule tabidir.
3- İmhal (Borcun Ertelenmesi)
İmhal, yani borcun ertelenmesi hususu alacaklının borçluya süre verdiği ve borcu ertelediği anlamına gelir.
İmhalin İspatı
İmhal itirazının ispatı da icra emrinin tebliğinden önce mi sonra mı edildiğine göre değişmektedir.
1- İmhal İtirazının İcra Emri Tebliğinden Önce Yapılmasında İspat
İcra emrinin tebliğinden önce yaptığı imha itirazında borçlu, ispatını yetkili mercilerin yaptığı veya tasdiklediği belgeler ile yapabilecektir, bunun dışında icra dairesinde, icra mahkemesinde ya da başka bir mahkeme önünde alacaklının ikrar ettiği senetle de ispat edebilecektir.
2- İmhal İtirazının İcra Emri Tebliğinden Sonra Yapılmasında İspat
İmhal itirazının icra emrinin tebliğinden sonra yapılmasında da ispat kuralları vardır. Borçlu bu itirazını mutlaka noterliğin yaptığı veya tasdiklediği belgelere veya icra zaptına dayanarak ispatlamalıdır.
İcranın Geri Bırakılması Kararının Devam Eden İcra Takibine Etkisi Nedir?
İcra mahkemesi, icranın geri bırakılmasına karar verirse bu durumda devam eden icra takibi durur.
İcra hukuku ile ilgili diğer makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.
Kaynakça
[1]İcra ve İflas Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 27.11.2024.