Ticari İş Nedir?

Dapper (2000 x 500 piksel) (1000 x 500 piksel)

Ticari iş, Türk Ticaret Kanunu’nun 3. Maddesinde tanımlanan bir kavramdır. Bu makalemizde ticari iş kavramını, ticari iş olmanın sonuçlarını, ticari işe ilişkin önemli noktaları inceleyeceğiz.

Ticari İş Ne Anlama Gelir?

Türk Ticaret Kanunu‘nun [1] 3. Maddesinde; Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlar ile ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerin ticari iş olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen çek ile ilgili hususlar ticari iş niteliğindedir. Yahut Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmeyen bir husus ticari işletmeyi ilgilendirdiği takdirde ticari iş niteliğinde olacaktır.

Ticari İş Karinesi Nedir?

Ticari iş karinesi, TTK’nun 19. Maddesinde bulunan, bir tacirin borçlarının ticari olarak varsayımına ilişkin karinedir. Ticari iş karinesine göre tacirin borçları kural olarak ticari niteliktedir. Bu kural, tüzel kişi tacirlerde istisnasızdır. Yani tüzel kişi olan tacirlerin borçları doğrudan ticari borçtur. Ancak gerçek kişi olan tacir, işlem yaptığı sırada karşı tarafa bu borcun ticari işletmesi ile ilgili olmadığını açıkça bildirirse borç adi borç niteliğinde olacaktır. Ya da işin niteliği gereği borcun ticari sayılamayacağı durumlarda borç adi borç sayılacaktır.

Anlaşıldığı üzere ticari iş karinesinin istisnaları ancak gerçek kişi tacirlerde ortaya çıkar, tüzel kişi tacirler için bu istisna mümkün değildir. Örneğin gerçek kişi tacir evine bir ekmek alıyorsa bu iş ticari iş değildir. Ya da gerçek kişi tacir evine şahsi kullanım amacı ile bir televizyon alıyorsa bu iş ticari iş sayılamaz. Yine gerçek kişi tacir, oğluna doğum günü hediyesi olarak bir araç alıyorsa bu durumda iş ticari iş olarak sayılamayacaktır. Hatta böyle durumlarda tacir tüketici niteliğinde olduğundan işlem de tüketici işlemi olarak kabul edilecektir.

Ticari İş Olmanın Hüküm ve Sonuçları Nelerdir?

Ticari iş olmanın hüküm ve sonuçları şunlardır:

Bir iş ticari iş ise uyuşmazlıklara öncelikle emredici hükümler, ardından sözleşme hükümleri, emredici olmayan ticari hükümler, ticari örf ve adet, en son da genel hükümler uygulanacaktır.

TTK’nun 6. Maddesi gereğince konulan zamanaşımı hükümleri kural olarak sözleşme ile değiştirilemez.

Bir diğer sonuç ise ticari faiz uygulamasıdır. Ticari faiz adi faizden daha yüksektir.

Teselsül karinesi mevcuttur. Birden fazla kişi borç altına girdiği takdirde müteselsil sorumlu olurlar. Ancak sözleşmede müteselsil sorumlu olmadıklarına dair bir hüküm varsa bu hüküm uygulanacaktır.

Ticari Davalar Nelerdir?

Ticari davalar, kendi içinde mutlak ticari ve nispi ticari dava olarak ikiye ayrılır.

Mutlak Ticari Davalar

Mutlak ticari davalar; TTK’nun 4. Maddesinde düzenlenmektedir. Buna göre mutlak ticari davalar şunlardır:

Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları

Türk Medenî Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerindeki hususlardan doğan hukuk davaları

TBK’da bulunan, malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinden doğan hukuk davaları

Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta bulunan hususlardan doğan hukuk davaları

Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde bulunan hususlardan doğan hukuk davaları

Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde bulunan hukuk davaları

Mutlak ticari davalardır.

Nispi Ticari Davalar

Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları nispi ticari davadır. Yine ticari işletmeyi ilgilendiren çekişmesiz yargı işleri de nispi ticari davadır.

Usul hukuku ile ilgili diğer makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.

Kaynakça

[1] Türk Ticaret Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 15.12.2024.