İtirazın İptali Davası Nedir?
İtirazın iptali davası, İcra ve İflas Kanunu’nun 67. Maddesinde düzenlenen, icra takibine itiraz eden borçlunun itirazını bertaraf etmek amacıyla açılan bir davadır. Borçlu, yalnızca yetki itirazı yapmışsa yahut müflisin malının artmadığına ilişkin itiraz yapmışsa itirazın iptali davası açılamayacaktır. Bu davanın hukuki mahiyeti tartışmalıdır. Ancak doktrinde büyük bir kısım bu davayı eda davası olarak nitelendirmektedir. İtirazın iptali davasında inceleme Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki ispat kurallarına göre yapılacaktır. Dolayısıyla her türlü delile başvurmak mümkündür. Borçlu, davada icra takibine bildirdiği itiraz sebebiyle bağlı değildir. Başka hususlar ile de cevap verebilecektir. Ancak alacaklı takip talebinde belirttiği sebebi dava dilekçesinde değiştiremez.
İtirazın İptali Davası Süresi Nedir?
İtirazın iptali davası süresi, İcra ve İflas Kanunu‘nun [1] 67/1 hükmü gereği itirazın tebliğinden itibaren bir yıldır. Dolayısıyla alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilecektir. Bu süre hak düşürücü süredir. Dolayısıyla bir yıllık sürenin geçmesi durumunda itirazın iptali davası açılamayacaktır.
İtirazın İptali Davasında İcra İnkar Tazminatı ve Kötü Niyet Tazminatı Nedir?
İtirazın iptali davasında alacaklı; takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse, borçlunun talebi üzerine %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilecektir. Borçlu ise itirazında haksız çıktığı takdirde alacaklının talebi üzerine %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilecektir. %20’lik tazminat oranı, asıl alacak üzerinden hesaplanır.
İtirazın İptali Davası Görevli Mahkeme Nedir?
İtirazın iptali davasında görevli mahkeme; kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. Ancak bir ticari iş söz konusu ise bu durumda asliye ticaret mahkemesi görevli olacaktır. Şayet bir tüketici işlemi varsa bu durumda tüketici mahkemesi görevli olacaktır. Dolayısıyla itirazın iptali davasında görevli mahkeme somut olayın özelliklerine göre değişecektir.
İtirazın İptali Davası Yetkili Mahkeme Nedir?
İtirazın iptali davasında yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘ndaki [2] yetki kurallarına göre belirlenecektir. 6 .Madde gereği genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilecektir. Diğer durumlarda yetkili mahkeme HMK’nun 7 vd. Maddelerince belirlenecektir.
İtirazın İptali Davaları, Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamında Mı?
İtirazın iptali davalarının bir kısmı dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Dolayısıyla bazı itirazın iptali davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu mevcuttur. Zorunlu arabuluculuk kapsamında kalan itirazın iptali davalara şunları örnek verebiliriz:
Netice itibariyle zorunlu arabuluculuk kapsamında kalan uyuşmazlıklara ilişkin itirazın iptali davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında kalacaktır. Hangi uyuşmazlıkların ticari olduğuna ilişkin olarak ticari iş nedir makalemize göz atmak isteyebilirsiniz.
İtirazın İptali Davasının Şartları Nelerdir?
1- Bir ilamsız icra takibi bulunmalıdır.
İtirazın iptali davasının ilk şartı geçerli nitelikte bir icra takibinin bulunmasıdır.
2- Takibe karşı geçerli bir itiraz edilmiş olmalıdır.
İşbu davanın bir diğer şartı borçlunun icra takibine itiraz etmesidir. Zaten borçlu icra takibine itiraz etmediği takdirde takip kesinleşeceğinden itirazın iptali davasına gerek de kalmayacaktır.
3- Alacaklı, davayı süresi içinde açmalıdır.
Bir diğer şart davanın süresi içinde açılmasıdır. Davacı, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içerisinde işbu davayı açabilecektir.
4- Alacaklının davayı açmasında hukuki bir yararı bulunmalıdır.
Bir diğer şart da hukuki yarar şartıdır. Alacaklı, davayı açarken hukuki bir yararı bulunmakta ise itirazın iptali davasını açabilecektir.
5- Aynı hususta herhangi bir kesin hüküm bulunmamalıdır.
İtirazın iptali davasında bir diğer şart da aynı alacakla ilgili kesin hüküm bulunmamasıdır.
İtirazın İptali Davasının Sonuçları
1- Mahkemenin itirazın iptali kararı vermesi
Mahkemenin itirazın iptali kararı vermesi durumunda alacaklı, takibe kaldığı yerden devam edebilir. Alacaklının talebi halinde itirazda haksız çıkan borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilecektir.
2- Mahkemenin davanın reddine karar vermesi
Mahkeme, davanın reddine karar verirse bu durumda takip durmaya devam edecektir. Mahkemenin hükmü kesinleşirse takip iptal olur. Alacaklı takibinde haksız ve kötü niyetli ise borçlunun talebi halinde %20’den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilecektir.
İcra hukuku ile ilgili diğer makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.
Kaynakça
[1] İcra ve İflas Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 16.12.2024.
[2]Hukuk Muhakemeleri Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 16.12.2024.