Tekerrür, daha önce işlenen bir suçtan dolayı verilen hapis cezasının kesinleşmesinin ardından ikinci bir hapis cezası verilmesidir. Ayrıca tekerrürün uygulanması için verilen hapis cezasının infaz edilmiş olması zorunlu değildir. Hakkında tekerrür hükümleri uygulanacak olan mahkuma mükerrer adı verilir. Mükerrer, cezasını mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çekecektir. Bu infaz rejimi, normal infaz rejiminden daha ağır niteliktedir. Tekerrürün amacı, ikinci kez suç işleyen mahkumu suçtan caydırmaktır. Bu müessesenin hukuki niteliği, hem bir infaz rejimi hem de bir güvenlik tedbiri olmasıdır.
Tekerrür Şartları Nelerdir?
Tekerrür şartları şunlardır:
Yukarıdaki şartlar oluştuğu takdirde tekerrür hükümleri uygulanacaktır.
1- Önceki Suçtan Dolayı Kesinleşmiş Bir Mahkumiyet Hükmünün Bulunması Ne Anlama Gelir?
Önceki suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmünün bulunması, tekerrürün ilk şartıdır. Bu şartın varlığından bahsetmek için, verilen hapis cezasının ikinci suçun işlenmesinden önce kesinleşmesi gerekmektedir. İkinci suçun işlenmesi sırasında ilk mahkumiyet hükmü kesinleşmemiş ise tekerrür oluşmayacaktır. Daha önce işlenmiş olan bir suç nedeniyle verilen kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilmiş ise bu ceza da tekerrüre esas alınacaktır. Bu ceza, adli para cezalarının dışında bir tedbire çevrilmişse tekerrüre esas alınmayacaktır. Şayet önceden işlenen suç, ön ödemeye tabi bir suç ise ve ön ödeme yapılmışsa mahkemece düşme kararı verilecektir. Ön ödeme yapılması ve kararı verilmesinin ardından ikinci bir suç işlenmesi durumunda tekerrür oluşmaz. [1]
2- Yeni Bir Suçun İşlenmesi Nedir?
Tekerrür hükümlerinin uygulanmasının bir diğer şartı da mahkumiyet kararının ardından yeni bir suç işlenmesidir. Yeni suç, önceki suçtan dolayı verilen cezanın kesinleşmesinden sonra işlenmelidir. Ayrıca Türk Ceza Kanunu‘nun [2] 58/4 maddesine göre kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır. Örneğin; taksirli yaralamadan mahkumiyet hükmü verilen hükümlü, bu cezanın kesinleşmesinin ardından kasten öldürme suçu işlediğinde bu suç tekerrüre esas alınmaz. Ve yine kural olarak yabancı mahkemede verilen hükümler tekerrüre esas alınmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları işlenmiş ise yabancı mahkemede verilen mahkumiyet hükümleri tekerrüre esas alınacaktır.
3- Belirli Sürenin Geçmemiş Olması Nedir?
Tekerrür hükümlerinin uygulama alanı bulması için bir diğer şart belirli sürenin geçmemiş olması şartıdır. Bu durum TCK’nun 58/2 maddesinde düzenlenmiştir. Bu hükme göre;
Hapis cezalarının infaz tarihi, koşullu salıverme tarihi değildir. İnfaz tarihi, koşullu salıvermenin bitiminden sonra denetim süresinin iyi halli geçirilmesi sonucunda denetimin sona erdiği tarihtir.
Suçta Tekerrür Hükümlerinin Uygulanamayacağı Durumlar Nelerdir?
Suçta tekerrür hükümleri, bazı durumlarda uygulanamaz. Bu durumlar, şunlardır:
1- Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmayacaktır.
Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Zira bu husus, Türk Ceza Kanunu‘nun 58/4 maddesinde; “Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.” Şeklinde düzenleme alanı bulmuştur. Bu durumda hükümlünün; kasıtlı suçun olası kastla veya doğrudan kastla, taksirli suçun bilinçli taksir veya bilinçsiz taksirle işleyip işlemediğinin bir önemi yoktur. Dolayısıyla uygulamada kasten işlenen suçlarla kasten işlenen suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanacaktır. Taksirle işlenen suçlar arasında ise, kanımızca yanlış bir uygulama olmakla birlikte tekerrür hükümleri uygulanır. Örneğin kasten öldürme suçu işleyen bir kişi, taksirle yaralama suçu işlediğinde tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ancak taksirle öldürme suçu işleyen bir kişi, taksirle yaralama suçu işlediğinde tekerrür hükümleri uygulanacaktır. İşbu durum kanımızca evleviyet kuralına aykırı niteliktedir.
2- Sırf askeri suçlarla diğer suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır.
Sırf askeri suçlar ile diğer suçlar arasında, mahkemece tekerrür uygulamasına hükmedilmeyecektir. Zira TCK’nun 58/4 maddesi bu durumu düzenlemiştir.
3- Kural olarak yabancı ülke mahkemelerinin verdiği hükümler tekerrüre esas alınamayacaktır.
Tekerrürde kural olarak yabancı ülke mahkemelerinin verdiği hükümler esas alınamayacaktır. Ancak bu durumun istisnaları mevcuttur. Zira kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya
kıymetli damgada sahtecilik suçları sebebiyle yabancı mahkeme tarafından verilen bir mahkumiyet kararı mevcut ise bu karar tekerrüre esas alınır.
4- Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlardan dolayı tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır.
Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlardan dolayı tekerrüre hükmedilmeyecektir. Burada önemli olan husus, failin ilk suçu işlediğindeki yaşıdır. Örneğin fail, ilk suçunu 17 yaşında işlediği takdirde verilen ikinci mahkumiyet kararında tekerrür hükümlerine hükmedilmeyecektir. Nitekim, Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2012/38093 E., 2012/44377 K. Sayılı kararında [3] özetle ;
” … Sanık …’ın kayden 17.05.1985 doğumlu olup, tekerrür uygulamasına esas alınan mahkumiyet hükmüne ilişkin suçun işlendiği 23.02.2003 tarihinde on sekiz yaşını ikmal etmediğini… Ayrıca sanığın adli sicil kaydında gözüken bir diğer mahkumiyet hükmünde de sanığın fiili işlediği tarihte on sekiz yaşında olmadığını… Bu mahkumiyetinin de tekerrür uygulamasına esas alınma imkanı bulunmadığını…” Şeklinde karar vermiştir. İşbu sebeple uygulamada, sanık hakkında verilen ilk mahkumiyet hükmünde yaş küçüklüğü indirimi yapılıp yapılmadığı incelenmektedir. Ancak mahkemece, hükümlünün yaşının küçük olmasına rağmen yaş küçüklüğü indiriminin hükümde bulunmaması hükümlünün aleyhine yorumlanamaz. İkinci suçtan dolayı yapılan yargılamada mahkemece, ilk suçun işlendiği tarihte hükümlünün yaşını tam olarak tespit edecektir. Mahkeme, bu tespitin ardından tekerrür hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağına karar verir.
5 – Verildiği anda kesin olan hükümler tekerrüre esas alınamaz.
Tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı bir diğer durum, verildiği anda kesin olan hükümlerdir. Bu husus, Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun [4] 272/3-c maddesinde düzenleme alanı bulmuştur. Bu hükme göre kanun yoluna başvurulamayan cezalar tekerrüre esas alınmayacaktır.
Tekerrürün Sonuçları Nelerdir?
Tekerrürün birtakım sonuçları bulunmaktadır. Bu sonuçları şöyle özetleyebiliriz:
1- Seçimlik cezalarda hapis cezasına hükmetme zorunluluğu doğar.
Bu müessesenin ilk sonucu, kanunda seçimlik ceza olarak öngörülmüş cezalarda hapis cezasına hükmetme zorunluluğudur. Zira TCK m. 58/3 “Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur.” Demektedir. Dolayısıyla tekerrür hükümlerinin uygulanacağı suçun yaptırımı, seçimlik olduğu takdirde hapis cezasıdır.
2- Ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilecektir.
Tekerrürün belki de en önemli sonucu, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesidir. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun‘un [5] 108. Maddesi gereğince;
3- Tekerrürün uygulanması durumunda cezanın infazının ardından denetimli serbestliğe hükmedilecektir.
Tekerrürün bir diğer sonucu da cezanın infazından sonra denetimli serbestliğe hükmedilmesidir.
Ceza hukuku ile ilgili diğer makalelerimize buradan ulaşabilirsiniz.
Kaynakça
[1] GÜNAY, Erhan: Cezada Tekerrür Uygulaması (Pratik), Ankara 1996.
[2] Türk Ceza Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 31.12.2024.
[3] Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2012/38093 E., 2012/44377 K. Sayılı kararı, Yargıtay Karar Arama, Erişim Adresi: karararama.yargitay.gov.tr, Erişim Tarihi: 02.01.2025.
[4] Ceza Muhakemesi Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 02.01.2025.
[5] Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 02.01.2025.