Araç değer kaybı, gelişen ve değişen ekonomik koşullarda oldukça mühim bir alacak kalemi haline gelmiştir. Bu makalemizde değer kaybı nedir ve nasıl hesaplanır, araç değer kaybına ilişkin diğer önemli hususlar ve araç değer kaybı davasına ilişkin hususları inceleyeceğiz.
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı aracın kaza yapmadan önceki piyasa değeri ile kazadan sonra değer kaybeden aracın değeri arasındaki farktır. Zira araç, kazadan sonra değişen parçalar sebebi ile değerini kaybedecektir.
Değer Kaybı Şartları Nelerdir?
Değer kaybı talep etme şartları şunlardır:
Değer Kaybı Bedeli Kimlerden Talep Edilebilir?
Araç değer kaybı şunlardan talep edilebilecektir:
Bu sorumluluk, müştereken ve müteselsilen sorumluluktur. Dolayısıyla zarara uğrayan kişiler, herhangi birine veya hepsine birden başvurmak suretiyle araç değer kaybı talep edebilecektir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Araç değer kaybı, kazadan önceki ve sonraki pazar değeri arasındaki farkı ifade eder. Bu fark, aracın marka ve modeli, yaşı, kilometresi, kaza sonucu meydana gelen hasarın niteliği ve aracın daha önceki kaza geçmişi gibi faktörlere göre hesaplanır. Değer kaybı talebinde bulunmadan önce bu faktörlerin detaylı bir analizinin yapılması gerekir. Araç değer kaybı tazminatı hesaplanırken aşağıdaki kriterler göz önüne alınacaktır:
Gibi hususlar değer kaybı tazminat hesabında önemlidir. Hesaplama için uzman bilirkişi raporları veya sigorta şirketleri tarafından geliştirilen standart tablolar kullanılır.
Hukuki Dayanak
Araç değer kaybı talepleri, genellikle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun tazminat hukukuna ilişkin düzenlemelerine dayanır. Bu kapsamda:
- Zararın kaza sonucu meydana geldiği ispat edilmelidir.
- Kusurlu tarafın belirlendiği trafik kazası tespit tutanağı sunulmalıdır.
- Tazminat talebi, kazaya karşı kusurlu olan tarafın sigorta şirketine veya doğrudan kendisine karşı ileri sürülebilir.
Talepler genellikle Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili sigorta mevzuatı çerçevesinde sigorta şirketlerinden yapılır. Bu noktada dikkat edilmesi gereken şu unsurlar vardır:
Zaman Aşımı: Araç değer kaybı talepleri, trafik kazasından itibaren 2 yıllık zaman aşımı süresi içinde yapılmalıdır. Ancak, bazı durumlarda bu süre 10 yıla kadar uzayabilir.
Kusur Oranı: Araç sahibinin kazadaki kusur oranı, talep edilebilecek değer kaybı tazminatını etkiler. Tam kusurlu taraf değer kaybı talep edemez.
Araç Değer Kaybı Zamanaşımı Nedir?
Araç değer kaybı zamanaşımı kural olarak zararın öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde kazadan itibaren 10 yıldır. Bu süreler Türk Borçlar Kanunu’nun [1] 72. Maddesi ve Karayolları Trafik Kanunu‘nun [2] 109. Maddesinde bulunmaktadır. Ayrıca zarar, cezayı gerektiren bir fiilden doğmuş ise cezaya ilişkin zamanaşımı süresi tazminat taleplerinde de geçerli olacaktır.
Araç Değer Kaybı Davalarında Davadan Önce Sigorta Şirketine Başvuru Zorunluluğu Var Mıdır?
Araç değer kaybı davalarında davadan önce sigorta şirketine başvuru zorunluluğu mevcuttur. Bu husus Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. Maddesinde düzenlenmiştir. Sigorta şirketi yapılan başvuruyu reddederse ya da 15 gün içerisinde cevap vermezse bu durumda dava veya tahkim yoluna başvurulabilecektir.
Sigorta Şirketine Başvururken İstenen Belgeler Nelerdir?
Araç değer kaybı başvurusunda gereken belgeler şunlardır:
Talep Sürecinde Atılacak Adımlar
a. Kaza Sonrası Belgelerin Toplanması
- Trafik kazası tespit tutanağı
- Ekspertiz raporu
- Fotoğraflı hasar kayıt belgeleri
Bu belgeler, zarara ilişkin delillerin toplanması ve değer kaybı talebinin dayanağını oluşturur.
b. Sigorta Şirketine Başvuru
Sigorta şirketine, zarara ilişkin belgelerle birlikte yazılı bir dilekçe sunulmalıdır. Dilekçede taleplerin hukuki gerekçeleri ve zararın tutarı açık bir şekilde belirtilmelidir.
c. Ekspertiz Raporunun Hazırlanması
Sigorta şirketi veya mahkeme tarafından atanan bir bilirkişi, aracın değer kaybını hesaplayarak bir rapor düzenler. Bu rapor, talebin dayanağını oluşturur.
d. Anlaşma veya Dava Süreci
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapması durumunda, zararın karşılanması için dava açılabilecektir.
Kasko Sigortacısı Değer Kaybından Sorumlu Mudur?
Kanaatimizce yanlış bir uygulama olmakla birlikte kasko sigortacısı değer kaybından sorumlu değildir. Zira uygulamada, kasko sigortacısına yöneltilen taleplerde mahkemeler, kasko sigortacısının değer kaybından sorumlu olması incik ancak kasko poliçesinde açıkça yer alması gerektiğine karar vermektedirler. Dolayısıyla poliçede açıkça yazmayan teminatlardan kasko sigortacısının sorumluluğunun bulunmadığına yönelik bir uygulama mevcuttur.
Araç Değer Kaybında Sorumluluktan Kurtulmak Mümkün Müdür?
Değer kaybı taleplerinde sigortacının sorumluluktan kurtulması mümkündür. Ancak sorumluluktan kurtulma halleri sınırlı bir niteliktedir. Buna göre sorumluluktan kurtulma halleri şunlardır:
Bu gibi hallerde sigortacı, zararı ödediği takdirde sigortalıya rücu edebilecektir.
Sigorta hukuku ile ilgili makalelerimize buradan göz atabilirsiniz.
Kaynakça
[1] Türk Borçlar Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 17.12.2024.
[2] Karayolları Trafik Kanunu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: www.mevzuat.gov.tr , Erişim Tarihi: 17.12.2024.