Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu ve Cezası: TCK 236 Kapsamında İhale Sözleşmeleri ve Savunma (2026)
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, TCK 236’da düzenlenen bir suç tipidir. Kamu ihaleleri, devletin en büyük harcama kalemi ve özel sektörün en büyük iş hacmidir. Ancak ihaleyi kazanmak, sürecin sonu değil, aslında en riskli bölümünün başlangıcıdır. İhale sözleşmesi imzalandıktan sonra başlayan “Teslim” ve “Kabul” süreçlerinde yapılan hatalar, eksik imalatlar veya hileli davranışlar; sizi Borçlar Hukuku’nun tazminat davasından alıp, Asliye Ceza Mahkemesi’nin sanık sandalyesine oturtabilir. Türk Ceza Kanunu‘nun1 236. maddesinde düzenlenen Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu, ihaleyi alan yüklenicilerin (müteahhitlerin) ve işi denetleyen kamu görevlilerinin (kontrolörlerin) korkulu rüyasıdır. Bu devasa rehberde; “Eksik malzeme kullanımı suç mu?”, “Hileli davranış nedir?”, “Zamanında teslim etmemek hapis cezası gerektirir mi?” gibi hayati soruları yanıtlıyoruz. Eğer kamuyla iş yapıyorsanız, bu makale sizin ticari ve hukuki sigortanız olacaktır. I. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu Nedir? (Kavramsal Çerçeve) Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu, devlet veya kamu kurumlarıyla yapılan sözleşmelerin icrası sırasında; hileli davranışlarla, eksik veya ayıplı mal teslim edilmesi, teslim edilmiş gibi gösterilmesi veya sözleşme şartlarına aykırı hareket edilmesidir. Kamu kurumları, ihtiyaçlarını karşılamak için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu‘na2 göre ihaleler düzenlemektedir. İhale süreci sözleşmenin imzalanmasıyla bitecektir. Ardından “Edimin İfası” (İşin yapılması) süreci başlayacaktır. Dolayısıyla ihaleye fesat karıştırma (TCK 235) ile edimin ifasına fesat karıştırma (TCK 236) suçları birbirinden farklıdır. İhaleye fesat karıştırma suçu, ihale sürecindeki (sözleşme imzalanana kadar) hileleri kapsamaktadır. Ancak sözleşmenin imzalanmasının ardından ifa süreciyle ile ilgili hileler, edimin ifasına fesat karıştırma kapsamında kalacaktır.3 Edimin ifasına fesat karıştırma suçuyla korunan hukuki değer, birden çoktur. Zira bazı suçların suç olarak düzenlenmesi, birden çok amaç taşımaktadır. Bu suçta korunan hukuki değer; gibi kavramlardır.4 II. edimin İfasına fesat Karıştırma Suçu Maddi Unsurları: Hangi Hareketler Suçtur? (TCK 236/2 Analizi) TCK 236. maddesi, suçun oluşması için “Seçimlik Hareketler” öngörmüştür. Bu bağlamda, edimin ifasına fesat karıştırma suçuna sebebiyet veren 5 adet hareket öngörülmüştür. Dolayısıyla aşağıdaki eylemlerden herhangi birinin yapılması suçun oluşması için yeterlidir. A. Evsafı Belirtilen Maldan Başka bir Malın Teslimi Veya Kabul Edilmesi Suretiyle Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK 236/2-a) Evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslimi yahut kabul edilmesi, edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşmasına sebebiyet verecektir. Evsaf, “vasıflar, nitelikler” anlamına gelmektedir.5 Yani malın, sözleşmede belirtilen niteliklere uygun olup olmaması, bu suçun oluşmasında belirleyicidir. Malın evsafının uygun olup olmadığını muayene ve kabul komisyonları yapacaktır. Ayrıca suçun oluşması için önemli olan bir diğer husus, “hileli hareketler” olmasıdır. Yani bu suçun oluşumu için failin hileli hareketlerinin var olması gerekmektedir. Hileli hareket yoksa bu durumda suç oluşmaz. Ayrıca yapılan hile ile birlikte resmi belgede sahtecilik suçu işleniyorsa fail hem sahtecilikten, hem de edimin ifasına fesat karıştırma suçundan ayrı ayrı cezalandırılacaktır. Örnek: Bir okul inşaatında C30 beton kullanılması gerekirken C20 beton kullanılması ve laboratuvar test sonuçlarıyla oynanarak betonun C30 gibi gösterilmesi. B. Belirtilen Miktardan Eksik Malın Teslimi Veya Kabul Edilmesi İle Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK 236/2-b) İhale kararında veya sözleşmede, ifası taahhüt edilen malın miktarı belirlenmektedir.6 Bu miktardan eksik malın teslimi ya da kabul edilmesi sonucunda edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşacaktır. Burada belirlenen maldan fazla malın teslimi halinde suç oluşmayacaktır. Ancak eksik malın teslimi halinde edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşacaktır. Ayrıca, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu‘nun7 11. Maddesi gereğince kısmi ifa mümkündür. Yani sözleşmede anlaşılan malın bir miktarı teslim edilebilmektedir. Ancak kısmi teslime rağmen tam ifa gibi işlem yapılırsa bu suç oluşacaktır.8 Kamu görevlisinin kabul işlemi açısından değerlendirme yapıldığında; kontrolör bile bile bu kabulü yaptığı takdirde edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşacaktır. Ancak kontrolör eksik malı gözden kaçırarak kabul ettiyse TCK 257 (Görevi İhmal) suçu oluşacaktır. Örnek: Belediyeye 100 ton kömür teslim edilmesi gerekirken, 80 ton teslim edilmesi ancak tutanaklara 100 ton yazılması. C. Süresinde İfa Edilmemesine Rağmen, Edimin Süresinde İfa Edilmiş Gibi Kabul Edilmesi Suretiyle Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK 236/2-c) Edimin, süresinde ifa edilmemesine rağmen süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi, edimin ifasına fesat karıştırma suçuna sebebiyet verecektir. Edimin ifa edileceği süre, kesin olarak belirlenmektedir. Dolayısıyla burada suç olarak kabul edilen eylem; edimin taahhüt edilen sürede gerçekleştirilmemesine rağmen gerçekleştirilmiş gibi kabul edilmesidir. Ancak kanunda bazı durumlarda süre değişikliklerine izin vermektedir. Şayet böyle bir durum mevcutsa edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşmayacaktır. Ayrıca edim, ifa süresinde gerçekleştirilmesine rağmen işlemleri gecikirse bu durumda da suç oluşmaz. D. Yapım İhalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi Suretiyle Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK 236/2-d) Bu suç, yapım ihaleleri özelinde düzenlenen bir suçtur. Yani bu suçun oluşabilmesi için ihalenin “yapım ihalesi” olması şarttır. Bu yapım ihalesinde edimin düzgün olup olmadığı, kullanılan malzemenin niteliği, miktarı gibi hususlar geçici komisyon tarafından denetlenecektir. Eğer burada komisyon eksiği tespit ederse tutanak altına alır ve kabul gerçekleşmez. Ancak eksiklik olmasına rağmen kabul yapılırsa bu durumda edimin ifasına fesat karıştırma işlemi yapılacaktır. Şayet eksiklik yoksa burada önce geçici kabul, sonra da kesin kabul yapılacaktır. E. Hizmet niteliğindeki edimin, belirtilen şartlara göre verilmemesi Veya Eksik Verilmesine Rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi Suretiyle Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK 236/2-E) Hizmet niteliğindeki edimin, belirtilen şartlara göre verilmemesi veya eksik verilmesine rağmen tam verilmiş gibi kabul edilmesi durumunda da edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşacaktır. Bu fıkra; hizmet edimine ilişkindir. Hizmet edimi, şartnamede veya sözleşmede belirlenen şekilde, nitelikte ve nicelikte olmalıdır. Ayrıca hizmet ediminin kabulü sırasında tespit edilen eksikler için yükleniciye süre verilebilir. Bu durumda yüklenici, hileli bir hareket yapmadığından suç oluşmayacaktır. Ayrıca burada suç olarak belirlenen husus “kabul etme” eylemidir. Yani bu suçun faili; Olabilecektir. İşbu üyeler edimin uygun olmamasına rağmen uygunmuş gibi kabul işlemini yaparak bu suçu işleyeceklerdir. Ayrıca burada menfaat temin eden kamu görevlisi, temin ettiği menfaatten dolayı da cezalandırılacaktır. Örneğin kamu görevlisi rüşvet almışsa rüşvet suçundan da ayrıca cezalandırılacaktır. Ya da zimmetine mal geçirmişse bu durumda hem zimmet suçundan hem de edimin ifasına fesat karıştırma suçundan cezalandırılacaktır. III. Kritik Ayrım: “Hukuki İhtilaf” mı “Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu” mu? Müvekkillerimizin en sık sorduğu soru şudur: “Her eksik iş suç mudur?” Cevap: Hayır. Borçlar Hukuku’ndaki “Ayıplı İfa” ile Ceza Hukuku’ndaki “Fesat Karıştırma” birbirine karıştırılmamalıdır. Bunlar, birbirinden farklı kavramlardır. 1. Basit Sözleşme Aykırılığı Yüklenici, işi yetiştirememiş olabilir, yanlışlıkla hatalı malzeme getirmiş olabilir veya işçilik hatası yapmış olabilir. Eğer ortada idareyi kandırma (hile) kastı yoksa, bu bir
