İzale-İ Şüyu Davasında Yeni Dönem (12. Yargı Paketi Düzenlemesi)

İzale-i şüyu veya kanuni ifadesiyle ortaklığın giderilmesi, paylı ya da elbirliği mülkiyetine konu malvarlığındaki birlikte mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesini sağlayan dava türüdür. Uygulamada bu davalar çoğunlukla taşınmazlara ilişkin olmakla birlikte, taşınır mallar ve bazı haklar da uyuşmazlığın konusu olabilir. Ortaklığın giderilmesi davası, 12. Yargı paketi ile birlikte birtakım değişikliklere uğramıştır. 7589 Sayılı Kanun ile birlikte, mirasın mümkün olduğunca mirasçılarda kalması gerektiği bir ilke olarak benimsenmiştir. 7589 Sayılı Kanun öncesinde ortaklığın giderilmesi davası açıldığında ihaleye çıkan taşınmazı mirasçı olmayan kişiler alabiliyordu. Bu da uygulamada, zaman zaman mirasçıların büyük çoğunluğunun istememesine rağmen miras kalan mallarının elinden gitmesine sebep olabiliyordu. Ancak bu durum değişmiştir. Aşağıda izale-i şüyuya 12. Yargı paketi ile getirilen değişiklikleri detaylandıracağız.

İzale-i Şüyu Davasında İhalenin Mirasçılar arasında Yapılması

İzale-i şuyu davasında ihalenin mirasçılar arasında yapılması, İcra Ve İflas Kanunu‘nun 114. Maddesine şu şekilde eklenmiştir:

“Tüm maliklerin miras yoluyla edindikleri ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlar bakımından ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hâlinde yapılacak açık artırmalarda birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılır. Sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak bu artırma usulü bir defaya mahsus olmak üzere uygulanır…”

Bu emredici hüküm gereğince ortaklığın giderilmesi davası ardından yapılacak satış, öncelikle mirasçılar arasında yapılabilecektir. Dolayısıyla ilk ihaleye mirasçılar dışında kişilerin girmesinin önü kapatılmıştır. Böylelikle bir mirasçı, kendisi için manevi değeri bulunan bir mirası kendisi satın alabilecektir. Diğer bir deyişle bu malın başkasına geçmesini önleyebilecektir. Ayrıca mirasçılar arasında yapılacak olan ilk açık artırmada teklif edilecek asgari tutar taşınmazın bilirkişi tarafından belirlenen muhammen kıymetinin (tahmini değerinin) %100’ü olmak zorundadır. Ayrıca kişilerin, dilerlerse kıymet takdirine itiraz hakları da bulunmaktadır. Bu düzenleme de kanaatimizce olumludur. Zira bu düzenlemenin yapılacağı kulislerde konuşulurken insanların kafasında “peki bir mirasçı bu malı ucuza alır da diğer mirasçılar zarara uğrarsa” düşüncesi vardı. Yapılan bu düzenleme, işbu kaygıyı da yok etmiştir. İlk ihalede belirlenen muhammen bedelden daha aşağıda bir teklif verilemeyecektir. Dolayısıyla diğer mirasçılar da zarara uğramayacaktır.

İzale-İ Şüyu Davasında İhalenin Mirasçılar Arasında Yapılmasının Şartları Nelerdir?

Her ortaklığın giderilmesi davasında ihale mirasçılar arasında yapılmayacaktır. 12. Yargı paketi, bu konuda bir sınırlama getirmiştir. Yalnızca belirli izale-i şüyu davalarında ihale mirasçılar arasında yapılacaktır. Bu durumun şartları şunlardır:

1 – Taşınmaz Miras Yoluyla Edinilmelidir.

12. Yargı paketi ile birlikte getirilen, ilk ihalenin mirasçılar arasında yapılması kuralı birtakım şartlara bağlıdır. Bu şartlardan ilki taşınmazın miras yoluyla edinilmesidir. Yani taşınmaz, maliklere intikal yoluyla geçmiş olmalıdır.

2 – Tüm Malikler Mirasçı Olmalıdır.

İzale-i Şüyu (ortaklığın giderilmesi) davasında ilk ihalenin mirasçılar arasında yapılması için ikinci şart, tüm maliklerin mirasçı olmasıdır. Diğer bir deyişle mirasçılardan hiçbiri payını üçüncü kişiye devretmemiş olacaktır. Bütün malikler mirasçı konumunda bulunmalıdır. Ya da paylı maliklerden birisi taşınmazı satın alma veya bağış yoluyla edinmişse ilk ihalenin mirasçılar arasında yapılması söz konusu olmayacaktır. Ayrıca mirasçılar, mirasçılık belgesinde gözükeceğinden kimlerin mirasçı olacağı mirasçılık belgesinden anlaşılabilmektedir. (Mirasçılık belgesinin nereden alınacağına ilişkin olarak “Mirasçılık belgesi nereden alınır” makalemizi inceleyebilirsiniz.)

3 – Ortaklığın Satış Suretiyle Giderilmesi Kararı Verilmelidir.

İzale-i şüyu davasında 12. Yargı paketi ile getirilen düzenleme ile ilk ihalenin mirasçılar arasında yapılabilmesi için ortaklığın satış suretiyle giderilmesi kararı verilmelidir. Zira aynen taksim kararı verildiğinde mallar satılmayacaktır. Aynen taksim edilecektir.

Mirasçılar Arasındaki İhalede Satış Gerçekleşmezse Ne Olur?

Ortaklığın giderilmesi davasında mirasçılar arasındaki ilk ihalede satış gerçekleşmezse, ikinci kez ihaleye çıkılacaktır. İkinci ihale, halka açık olarak gerçekleştirilecektir. Yani ikinci ihaleye mirasçı olmayan kimseler de teklif yaparak ihale konusu malı satın alabilecektir. Ayrıca ihalede bir usulsüzlük olduğunu iddia eden ve menfaati etkilenen kişiler ihalenin feshi davası açabilecektir. Herkese açık olan ikinci ihalede ihale başlangıç bedeli, muhammen bedelin yarısına inecektir. Görüleceği üzere mirasçılar arasında yapılan birinci ihalede ihale başlangıç bedeli muhammen bedelin yarısı iken herkese açık olarak yapılan ikinci ihalede ihale başlangıç bedeli muhammen bedelin yarısıdır. Bu durumun temel sebebi, mirasçılar arasındaki ihalede malın ucuza satılarak diğer mirasçıların haklarına halel gelmemesi gerekliliğidir.

İzale-i Şüyu Davasında 12. Yargı Paketine İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

12. Yargı paketi ile birlikte ortaklığın giderilmesi davası özelinde hayata geçen bu yenilik, mirasın mirasçılarda kalması ilkesi göz önüne alınarak oluşturulmuştur. Böylelikle mirasçıların anlaşamaması sebebiyle satılan evlerin, ucuz fiyata başka kimselere geçmesinin önüne geçilmiştir. Şayet mirasçılar taşınmazı ilk ihalede satın almazsa bu durumda ikinci ihale herkese açık yapılacaktır. İşbu makale bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Hukuki mütalaa ve tavsiye içermemektedir. Şayet Afyonkarahisar’da miras konusu mallarınız varsa, bir Afyon miras avukatı ile iletişime geçmeniz, hak kaybına uğramamanız için kritik bir öneme sahiptir.